Sunday, 22 July 2018

యోగా


యోగా
(అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవం సదర్భంగా)
ఉ.      "కర్మలలోన కౌశలము గాంచుట యోగ"మటండ్రు పెద్ద లా
మర్మ మెరింగి సంతతము మానవు డిమ్మహిలోన స్వీయమౌ
ధర్మము నాచరించుచును తన్మయుడై క్రమశిక్షణంబుతో
నిర్మలమానసుం డగుచు నిత్యముదంబుల నందగావలెన్.                                 1.

ఉ.      రోగము లీభవంబున విరోధము నూనుచు దేహధారులన్
వేగముతోడ గూల్చునెడ విజ్ఞత  జూపుచు నడ్డుచుండి స
ర్వాగమదీప్తశక్తులును, వైభవ మందగ జేయుచుండు నీ
యోగము ధారుణీస్థలిని నున్నతి గూర్చుచు జీవనంబునన్.                             2.

సీ.      నిత్యసంతోషమ్ము నింప జీవనమందు రోగమ్ములను గూల్చు యోగ బలము
బహుళ శక్తిని గూర్చి బ్రతుకుపై సవ్యానురాగమ్ము గలిగించు యోగమిలను
ఉత్సాహమందించి యురుతరామయములన్ వేగమ్ముగా గాల్చు యోగ మవని
స్వార్థభావము ద్రుంచి సాధుత్వమును బెంచి యుత్సాహమును నిల్పు యోగ మెపుడు
తే.గీ.   సర్వవిధముల హర్షముల్ పర్వ మనుజు
డాత్మ బొంగుచు సుఖముల నందుచుండి
జీవయాత్రను జేయుచు క్షేమముగను
నుండునట్లుగ జూచుట యోగ గుణము.                                                       3.

సీ.      శ్రద్ధను నిత్యంబు చదువుసంధ్యలలోన నున్నతోత్సాహాన నుంచుటయును,
క్రమశిక్షణముతోడ శ్రమయంచు దలపక జీవనయానంబు చేయుటయును
హద్దుమీరక యుండి యనుపమంబగు ప్రేమ మంచితంబుగ నెందు బంచుటయును
పరుషవాక్యంబులన్ దరిజేరనీయక సులలితమగు రీతి పలుకటయును
తే.గీ.   స్వార్థభావంబు త్యజియించి సర్వజగతి
కతుల సౌఖ్యంబు లనునిత్య మందునటుల
యత్న మొనరించు చుండు టీ యవనిలోన
యోగ మనుటకు సందేహ మొంద నేల?                                                        4.

కం.     ఆసనములలోనుండుట,
ధ్యాసను సడలించకుండ తద్గత దృష్టిన్
శ్వాసపయి నిలుపుచుండుట
భాసురమగు యోగమండ్రు పండితులు భువిన్.                                              5.




కం.     ఏడాది కొక్కరోజున
కూడుచు యోగంబు జేయు కోరిక మీరన్
పోడిమిని జూపుచుండిన
వీడునె రుగ్మతలు  స్వాస్థ్యవిభవం బగునే?                                                    6.

కం.     అనుదినము శ్రద్ధతోడను
మనమును లగ్నంబు చేసి మరువక యోగం
బును సాధన చేయంగా
మనుజుని జీవనము వెల్గు మాన్యత గల్గున్.                                                   7.

ఆ.వె.   భారమంచు నెంచి కారణంబులు చూపి
యోగ విద్య యందకుండు వాడు
నిఖిల కష్టతతిని నిత్యానురాగాన
స్వాగతించువాడు సర్వగతుల.                                                                  8.

కం.     పిన్నలు పెద్దల భేదం
బెన్నంగా దగదు యోగ మెవ్వరికైనన్
మన్నింప దగిన దిలలో
నన్నింటను హర్ష మొసగునట్టిది యగుటన్.                                                    9.


పూలు (పుష్పప్రశంస)








పూలు (పుష్ప ప్రశంస)

ఆ.వె.
తనసుఖంబు గోర కనునిత్యమును స్వీయ
జనుల కొరకు ముదము ననుపమముగ
జూపుచుండునట్టి సుదతియా యనునట్టు
లీలతాంతసం మింపు గొలుపు.                                                                     ౧.
కం.
కర మరుదగు సౌందర్యం
బురుతరమైనట్టి విభవ మున్నతరీతిన్
పరిమళములు వెదజల్లెడి
విరులివియె గులాబులనుట విజ్ఞత ధరణిన్.                                                        ౨.
తే.గీ.
హృదయ నైర్మల్యమును జూపి ముదముతోడ
సర్వకాలములందున శక్తి నొసగు
ప్రాణమిత్రుని మమతానురాగములను
చాటునట్లున్న వీపూలు మాటలేల?                                                           ౩.
తే.గీ.
అమల మతిసుందరంబైన యంతరంగ
మతుల హర్షంబునుం బంచు నట్టి విభవ
మంది యున్న గులాబీల నందు నిట్లు
విరులు కావివి యనురాగ ఝరులు కాని.                                                           4.
కం.
పలుకుచు నున్నవి యీవిరు
లిలలో గలవారి కెప్పు డీ మా సొగసుల్
సలలితముగ నందించుచు
మెలగెడి మాసాటి యెవరు మేదినిలోనన్.                                                  ౫.
కం.
ఈనాడును నీయెదుటకు
నేనే చనుదెంచి యుంటి నిక్కము మూర్తీ!
మానక నాయందంబుల
నీనేలకు దెలుపు మనుట లీవిరుల గతుల్.                                        6.
ఉ.
అక్కజ మైన సోయగము హాయిని గూర్చెడి దేహదీప్తితో
మక్కువమీర దర్శకుల మానసమున్  హరియించుచున్న యీ
చక్కని పుష్పముల్ గల ప్రశాఖిక చూడగ నంచయానయౌ
యొక్కలతాంగియా యనగ నున్నది హర్షము గూర్చుచున్నదై.                  7.
ఆ.వె.
పిన్న పెద్ద భేద మెన్నంగ నేలనో
తనువుకాదు సొగసు నతరముగ
నుండవలయు యశము లొందుట కనియెడి
యీసుమాల గతులు చూసినారె?.                                                           8.
 ఆ.వె.
మనుజులార! మీరు ననునిత్యమీరీతి
విమలహృదయులౌచు వికసితులయి
సంతసంబు పంచు డంతట యనునట్టు
లీసుమాలు కాంతు లీనుచుండె.                                                              9.
కం.
మాలోని తెల్లదనమును
వాలాయము దలచుకొనుచు వసుధాస్థలికిన్
మేలైన నిర్మలత్వము
మీలోనను దాల్చ గలుగు మీకు శుభంబుల్.                                             10.
కం.
పరహితము గోరుచుండుడు
సురుచిర మగు స్వాంతశుద్ధి చూపుచు మమ్మున్
నిరతం బాదర్శంబుగ
నరు లరయు డటంచు విరులు నానాగతులన్.                                           11.
ఆ.వె.
పలుకుచున్న యట్లు భావంబునం దోచె
స్వార్ధపరత నున్న జనులలోన
విరుల జూచియైన విమలత్వ మబ్బునా
చూడవలయు ధరణి నేడ యైన.                                                              12.
మ.
విరులం జూచినవేళలందు మదులన్ విస్తారమౌ సౌఖ్య మీ
ధరణిన్ మానవు లెల్ల గాంచెద రికన్ తథ్యంబుగా నందరే
యరుసం బామయసంతతిన్ మరచి యాహా యీలతాంతంబు లే
కరణిన్ పుష్పభవంబు నందినవొ సంస్కారాఢ్య లన్నింటిలోన్.           13.
చం.
బ్రతుకిల రెండురోజులని భావన చేయక ప్రాణముండగా
క్షితిపయి హర్షదీప్తులను కేవల మన్యజనాల కోసమై
యతులితదీక్షతోడ మరియాదను దప్పక పంచుచుండు నీ
చతురత గల్గు పుష్పముల జన్మము ధన్యము గాదె చూచినన్.           14.
చం.
సరసత లేక దేహమున స్వార్ధము నిండిన జీవనంబు లీ
ధరపయి నూరు వర్షములు దాల్చిన నేమి ఫలంబు పూవులై
పరులకు హాయి బంచగల భాగ్యము లందుచు రెండురోజు లా
దరమున నుండగల్గుటయె ధన్యత యెంచగ న్నిరీతులన్.                          15.
కం.
భగవంతుని చాతుర్యం
బగణిత మానందదంబు నత్యద్భుతమే
యగునను మాటకు సుమమిది
తగుసాక్ష్య మనంగ వచ్చు ధారుణియందున్.                                            16.
ఆ.వె.
జగతిలోనున్న శుభమెల్ల నగణితముగ
నొక్కచోటను జేరిన దక్కజముగ
సత్యమనురీతి నీపూలు సౌరులొలుక
హరితపత్రాల నడుమన నమరియుండె.                                          17.
తే.గీ.
ఆకుపచ్చని చీరెలో ననుపమమగు
గౌరవర్ణాన దేహంపు సౌరు లొలుక
నొక్క లలితాంగి నుదుటిపై యొప్పు మీర
నలదు కొన్నట్టి తిలకమో? యదిసుమంబొ?                                             18.
ఆ.వె.
దేహదీప్తి పైని మోహాన మైపూత
లెన్నొ పూసి భంగ మిలను గాంచు
విశ్వజనుల జూచి వెక్కిరించెడి రీతి
నీసుమంబు తోచు నింపుమీర.                                                                19.
ఆ.వె.
దర్శకాళి కిలను తన్మయత్వము గూర్చు
నట్టు లమరియున్న హర్షదమగు
కుసుమమిది యనంగ కొంతైనసందేహ
మిందులేదు స్పష్ట మెల్లగతుల.                                                               20.
కం.
హనుమంతుని వాలంబున
ననుపమమగు రత్న మొక్క టతికినయ ట్లీ
వనజాతము చూపరులకు
కనువిం దొనరించుచుండె కడు రమ్యంబై.                                       21.
కం.
మందముగల రేకులతో
నందంబుగ నీసుమంబు హర్షప్రదమై
వందనముల కర్హత యెపు
డందుచు నున్నట్టు లున్న దత్యుత్తమమై.                                       22.
తే.గీ.
పుష్పగుచ్ఛాన రంగులపూలపంక్తి
నతికినట్లుగ, పూబోడి యగునొకర్తె
విరుల మాలను సిగలోన దురిమినట్టు
లీసుమం బతి హృద్యమై యిచట జేరె.                                                     23.
తే.గీ.
చిత్రకారుడు కుంచెతో చిత్రగతుల
చిత్రమునుగీసి రంగులు చెన్నుమీర
నద్ది యిటదెచ్చి నిపుణత నతికినట్టు
లున్న దీసుమ మెంతయు నున్నతముగ.                                       ౨౪.
కం.
జనముల మనముల నీసుమ
మనుపమమగు నరుస మిడుచు నధ్భుతరీతిన్
ఘనతర వర్ణంబులతో
దన దీప్తిని జాటుచుండె ధరణిని కనుడీ.                                                    25.
శా.
అస్తవ్యస్తము జీవనంబు కనగా నందున్ విశిష్టంబులై
యస్తోకంబగు హర్షమిచ్చునవి యాసాహిత్య సంగీతముల్
 సుస్తిం గూల్చెడి యౌషధంబులగుచున్ శోభిల్లు నంచిందు వి
న్యస్తంబై విలసిల్లు పూలజత గణ్యంబౌచు గాన్పించెడిన్.                             26.

ఉ.
"ఎంత మనోహరంబయిన దీ సుమభూజము దర్శకాళికిన్
సంతస మందజేయగల సౌరులు గన్నది" యంచు బల్క నా
వంతయు లేదు క్రొత్తదన, మయ్యది యెంచిన పాతపాటయే,
యింతలు చేసి చెప్పుటయె యియ్యది తథ్య మటంచు నాడెదన్.               27.
ఉ.
మాటలు చాలకుండె, యనుమానము లేదిట, దీని కెయ్యెడన్
సాటి యనంగ రాదొకటి, సత్యము నిర్మల మద్వితీయమున్
మేటియు నౌర! పుష్పముల   మిక్కిలి మోహన మెల్లరీతులన్
నీటను బుట్టెనో భువిని నిష్ఠ జనించెనొ యెంచు టేలనో!                           28.
మ.
అవురా! యియ్యది పుష్పమా, తుహిన సంఘాయత్త ఖండంబు లీ
భువిపై భూజము రూపుదాల్చ నడుమన్ ఫుల్లాబ్జ మన్నట్లు సం
భవమైనట్టి తుషార సంహతి పయిన్ భానూదయంబందునన్
నవదీప్తిన్ బ్రసరింపజేయు విశదానందంపుటాకారమో.                           29.
కం.
ఏమని పలుకగ నగునో
యేమని వర్ణించ నగునొ యీసుమ దీప్తిన్
శ్రీమంత మన్ని విధముల
భూమిని నిద్దాని కొకటి పోలునె చూడన్.                                    30.
కం.
అబ్బబ్బ దీనియందం
బిబ్బడి ముబ్బడిగనౌచు నీక్షణములకున్
పబ్బంబై యున్నదిగద
యబ్బుర మీ దైవసృష్టి యనదగు నిలలోన్.                                    31.

ఆ.వె.
జగతిలోని మేటి సొగసులన్నియు నొక్క
స్థలమునందు జేరి నిలిచినట్లు
విరిసమూహ మిందు నిరుపమంబై నేడు
మనసు దోచుచుండె కనుడు నిజము.                                                       32.

ఆ.వె.
అనవసరములైన యాటోపములు లేని
మోహనాంగి వోలె ముదముగొల్పు
చుండె నీసుమాల నిండియుండినయట్టి
సహజమైన సొగసు లహహ నిజము.                                                        33.

ఆ.వె.
మనసు గలిగి భువిని మసలుచుండెడు నట్టి
రాగహృదయులార! స్వాగతంబు
రండటంచు బిల్చు చుండినట్లుగ నీసు
మాల చాడ్పు స్పష్ట మేల శంక?                                                              34.

మ.కో.
ఆకుపచ్చని గుల్మ మందున నంద మొల్కుచు నీవిరుల్
వీక మీర హరిద్రవర్ణపు విస్తృతంబగు దీప్తులన్
ప్రాకటంబుగ దెల్పుచుండగ భాగ్య మబ్బెను చూడగా
నీకతంబున నీసుమంబుల నీస్థలంబున వేడ్కతోన్.                                     35.

Thursday, 31 May 2018

గ్రీష్మము


గ్రీష్మము
ఉ.
దేహములోని సత్త్వమును, దీప్తి నడంచుచు నుగ్రరూపివై
బాహిరకర్మజాలముల వైనము నెంచగనీయకుండ దా
సోహ మటంచు లోకమిలచోద్యము జూచుచు భీతచిత్తయై
యాహట జెందుచుండ మరియాదను దప్పెదవేల గ్రీష్మమా!                         1.
ఉ.
పిన్నలు పెద్దవారలను భేదము చూపవు తెల్లవారినన్
కన్నుల నిప్పుగ్రక్కుచును గాల్చుచు నుందువు జీవరాశు లా
పన్నులవోలె స్రుక్కుచును ప్రాణము గుప్పిట పట్టుకొందు రౌ
నిన్ను గనంగ సత్యమిట నీసరి యెవ్వరు లేరు గ్రీష్మమా!                     2.
ఉ.
నీవు జగంబు నంతటను నిష్ఠను బూని వసించి యుండగా
తావక జన్యమై భువికి తాపము గూర్చు త్వదీయ క్తులన్
భావన చేయలేక బహుభంగుల గుందెడి ప్రాణికోటులన్
గావగ బూనిదీక్ష నిట గైకొనువా డెవడోయి గ్రీష్మమా!                            3.
ఉ.
కాయము నీరసంబయి యకారణ రుగ్మత హెచ్చుచుండె నీ
ధ్యేయము తెల్వరానిదయె యేమి టింపగ బూనినావు మా
యాయువు లెండగట్టి యడియాసలు చేయుట లాస లీవిధిన్
న్యాయమె? చూపవోయి కరుణన్ పిసరంతయునైన గ్రీష్మమా!              4.
ఉ.
మా పసివారు, వృద్దులును, మాగృహలక్ష్ములు  నిన్ను గాంచుచున్
దూపిలుచుండ లేక పలుదోముల వేళల నుండి యింటిలో
ప్రాపును గోరుచుండి బహుభంగుల గుందుచు తారకల్ దివిన్
దీపిలుదాక ముంగిలి గతిన్ పరికించగ బోరు గ్రీష్మమా!                       ౫.

ఉ.
ఏమని పల్కువాడ నిను నీవిధి గాంచగ మానసంబునన్
కామన లంతరించదగు  కాలము గూడిన యట్టులుండె యీ
భూమిని నిల్వగా దగిన పోడిమి యందక పోవుచుండె యే
ధీమతికైన నెంచగల దీప్తి నశించుచు నుండె గ్రీష్మమా!                                 6.
చం.
వరుణునితోడ నీ వకట! వైరము బూనితి వేమి? లేనిచో
సరసత కాస్పదంబయిన చల్లని వృష్టి ధరాతలంబునన్  
కురియగ నీయకుంటి విక కూరిమి జూపవు మేమొక్క టం
బరమున గానిపించుటకు  వాస్తవ మియ్యది కాదె గ్రీష్మమా!                  7.
చం.
ఋతువున నున్న ధర్మమిది యెందుల కీగతి కుందు టందువా
కతిపయవారముల్ గడుచు కాలము నందున శీతలాంబువుల్
క్షితిపయి వర్షరూపమున జేరగ జూచెడి మానసంబు నీ
యతులిత మైన దీక్ష కిల  నౌనె నిరోధక? మోయి గ్రీష్మమా!                   8.
చం.
కదలక యింటిలోపలను  కార్యము లన్నియు మాని యుండగా
మదిని దలంచుచుండినను మాకది భారమె యయ్యె దేహ మీ
యదనున ర్మబిందువుల కాస్పదమై విసిగించుచుండె నీ
వదలని ధర్మదీక్ష కిదె వందన మందగదోయి గ్రీష్మమా!                                 9.  

హ.వేం.స.నా. మూర్తి.
౩౧.౦౫.18.